مقدمه

سپاس و ستايش خدايي را كه انسان را آفريد و درود بر همه پيامبران ، خاصه بر سرور كائنات ، حضرت محمد صلي الله عليه و آله و سلم و اهل بيت گرامي او باد كه چراغ هاي روشني بخش تاريكي ها و كليه درهاي سعادت و كرامت اند .

راه صحيح دستيابي به كمال عبادت و بندگي خدا عمل به آموزه هاي اسلامي دوري از گناه اصلاح قلب و تهذيب جان مي باشد .

گناه مانع از تقرب به خدا است و هر اندازه كه موانع تقرب انسان به آفريدگار يكتا كمتر باشد و بيشتر از او امر الهي پيروي كند روح قدسي اش به عالم بالا افزون تر عروج خواهد نمود .

با مراجعه به مدارك اسلامي مشاهده مي كنيم خداوند براي تمام مسائل معيارها قوانين و دستورالعمل هايي در نظر داشته كه بر اساس سرشت انسانها برنامه ريزي شده است كه آدمي در سايه عمل به انها به عاليترين درجات انساني مي رسد و قدم به والاترين مراتب وجود  مي گذارند . در جهان هستي انسانها همه در يك سطح هستند و بر اساس رنگ يا دانش و يا زيبايي و بر يكديگر برتري ندارند بلكه ملاك واقعي تقوا و پرهيزكاري است . خداوند در سوره حجرات / آيه 13 مي فرمايد :

(( ان اكرمكم عند الله اتقاكم )) (هماناگرامي ترين شما در نزد خدا با تقواترين شماست )          

كبر عبارت است از اين كه كسي خود را نسبت به ديگري بزرگ بشمارد و در روايات چنين تعريف شده است . امام صادق (ع) مي فرمايند ( تكبر اين است كه مردم را كوچك و خوار و حق را سبك بشماري ) (1)

روش تحقيق در اين مجموعه روش كتابخانه اي و مصابحه اي مي باشد در روش كتابخانه اي بنا به اقتضاء طبيعي پژوهش هاي اخلاق از منابع و ماخذ معتبر و كهن اخلاقي قرآن و نهج البلاغه كتب روايي و كتب مولفان قديم و معاصر استفاده شده است و از روش مصابحه اي هم نه به عنوان يك روش اصلي كلبه فرعي و به جهت آشنا شدن از ميزان آگاهي مردم و اقشار مختلف در رابطه با موضوع مربوطه استفاده شده است .

 

     

       1) محمد كليني اصول كافي ، جلد 2 ، تهران ، دارالكتب الاسلاميه ، 1365 ش ، ص 309

در مورد تكبر آيات و روايات بسيار است . با بيان معناي تكبر و اقسام آن و نيز توضيح علل و آثار و عواقب زيانبار آن در اين مجموعه سعي شده راهكارهاي مناسبي براي مقابله و درمان آن ارائه شود تا با شناخت صحيح و آگاهي از عواقب زيانبارش رو به تواضع نهاده و خود را از اين بيماري اخلاقي نجات دهيم .

اين مجموعه از سه بخش تشكيل شده است ، بخش اول شامل سه فصل مي باشد ، در فصل اول ابتدا معناي لغوي كبر و معناي اصطلاحي آن از نظر علماي اخلاق و از نظر روايي ، بيان شده است و همچنين بحث افتراقي كبر با واژگان ديگر بيان شده است . در فصل دوم مستثنيات تكبر بيان شده است ودر فصل سوم حد تكبر و جايگاه متكبران در دنيا و آخرت توضيح داده شده ، البته در اين قسمت به بررسي بيشتر رواياتي كه در اين زمينه آمده نيز پرداخته شده است .و بخش دوم شامل دو فصل مي باشد كه در فصل اول علل و ريشه هاي تكبر بيان شده و در فصل دوم اقسام تكبر از جهات مختلف بررسي شده است .و بخش سوم نيز شامل سه فصل مي باشد در فصل اول از اين بخش ، نشانه هاي تكبر بيان شده است و در فصل دوم به پيامدهاي زيانبار تكبر اشاره شده است و در فصل سوم به بيان راهكارهاي مناسب براي زدودن كبر از نفس پرداخته ايم .

« والحمد الله اولا و آخرا و ظاهرا و باطنا ؛ و الصلاة والسلام علي محمد وآله الطاهرين »

 

پيشنهاد

هدف از آفرينش رسيدن به كمال مي باشد  ؛ راه رسيدن به تكامل ، عمل به تعاليم اسلام و دوري از گناه و معصيت است ، انسان درسايه عمل به آنها به عالي ترين درجات انساني    مي رسد .

در جهان امروز از طرفي خداپرستي به سستي گراييده ، نفوذ مذهب كاهش يافته ، و ضامن اجراء مكارم اخلاق ضعيف شده است و از طرف ديگر خلاء سجاياي انساني و خلقيّات كريمه به خوبي احساس مي شود ، جوامع پيشرفته از اين كمبود معنوي و انحطاط روحاني رنج         مي برند و آرزو دارند موجباتي فراهم آيد تا هر چه زودتر اين نقص جبران شود .

براي از بين رفتن كمبودهاي معنوي و انحطاط روحاني در جهان امروز به خصوص جوامع اسلامي ، بايد تغييراتي در نظام آموزشي صورت گيرد . در حوزه ها ساعات درس اخلاق افزايش يابد ، در دانشگاهها ساعتي براي براي درس اخلاق در نظر گرفته شود ، آموزش و پرورش نيز براي دانش آموزان در مقاطع مختلف ، ساعاتي را براي آموزش درس اخلاق ، در نظر بگيرد تا دانش آموزان همان گونه كه علوم مختلف را مي آموزند ، علم اخلاق را نيز فرا گيرند . با اين كار آنها با صفات و رذايل اخلاقي آشنا خواهند شد و زماني كه به سن تكليف مي رسند با شناختي كه نسبت به اين مسايل پيدا كرده اند در زندگي با مشكلات كمتري روبرو خواهند شد .

در زمان جواني ، فرد زودتر مي تواند با رذايلي كه در وجودش ريشه دوانيده است مقابله نمايد و هر اندازه ، سن او بالا مي رود اين مبارزه سخت تر خواهد شد . اگر اين آموزش ها از زمان كودكي به افراد داده شود سازندگي آن بيشتر است ، اين اشخاص زماني كه بزرگ مي شوند و هر كدام براي خود زندگي تشكيل مي دهند ، فرزندان خوبي تربيت نموده و به جامعه تحويل خواهند داد . اگر كسي در مسايل اخلاقي به جايي برسد كه اخلاق فضيلت يا رذيلت براي او ملكه شود و كم كم صورت نوعيه ي او را بسازد ، او حقيقتاً حيوان يا فرشته يا شيطان مي شود .

قوام دين به اخلاق است و طلبش بر جميع مسلمين واجب است . و بدين وسيله است كه پيروي از رسول اكرم (ص) و خانواده گراميش ميسر مي شود ، زيرا اخلاق حسنه نجات بخش و اخلاق نكوهيد ، سمّي است كشنده كه باعث دوري از پروردگار و دخول در نظام شيطان معين مي شود .

خداوندا ! ما را از اين خواب طولاني بيدار كن ، و از مستي و بي خوابي هوشيار فرما ، دل ما را به نور ايمان صفا بده ، به حال ما ترحم فرما ، تو خود ما را دستگيري كن و از چنگال شيطان نجات بده .

« بحق اوليائك محمد و آله الطاهرين ، صلوات الله عليهم اجمعين »

نتيجه :

يكي از گناهان بزرگ تكبر است كه مفاسد بسياري دارد و سرچشمه بسياري از گناهان     مي باشد . مؤمن با فضيلت خود را بر ديگران ترجيح نمي دهد و برتر نمي شمارد زيرا        مي داند ملاك برتري تقوا و پرهيزگاري است كه البته تنها خداوند بر اين مسئله آگاه است و مي داند كه چه كسي پرهيزگارتر است . تكبر زيبنده خداوند متعال است همانطور كه خداوند در سوره حشر / آيه 33 مي فرمايد :

« العزيز الجبار المتكبر » ( خداوند عزيز و توانمند و متكبر است ) .

تكبر داراي اقسام گوناگوني است كه بدترين آن تكبر نسبت به خداوند است زيرا موجب كفر و دوري از خداوند مي شود .

علل زيادي هستند كه موجب تكبر مي شوند، تكبر در حالي كه آثار مخرب و زيانباربسياري رادر بر دارد ، منشاء بسياري از گناهان ديگر نيز است ، مفاسد و زيان هاي تكبر ، هم بر خود شخص وارد مي شود و هم بر جامعه .

گاهي يك فرد است كه خود را بر ديگري ترجيح مي دهد و خود را برتر مي شمارد و گاهي يك جامعه يا گروه و يا يك طبقه بر جامعه اي ديگر و يا طبقه اي ديگر تكبر مي ورزد .

افرادي كه گرفتار اين رذيله اخلاقي هستند براي مبارزه و مقابله با آن بايد با يقين كامل براي مقابله با آن آماده شوند ، زيرا داشتن اطلاع و آگاهي نسبت به اين رذيله و دانستن اين مطلب كه تكبر از ديد شرع و عقل مورد مذمت مي باشد كافي نيست . مي بايست به آنچه كه علم داريم عمل كنيم و اين در صورتي امكان پذير است كه آن چه را مي دانيم ، باور داشته باشيم  باتعيين و باور است كه مي توان قدم در حيطه عمل نهاد . ممكن است اشخاص زيادي باشند كه بدانند كه تكبر مذموم است و از گناهان كبيره است و عذاب اخروي دردناكي براي متكبر است ، همانطور كه يك پزشك مي داند كه سيگار براي او مضر است و امّا باز هم سيگار  مي كشد و نيز مي دانيم كه مرده ترس ندارد امّا باز هم از او مي ترسيم پس بايد به مرز يقين و باور برسيم تا بتوانيم در مقابل اين رذيله ايستادگي و مقابله كنيم و اگر در وجود ما ريشه دوانيده است ، آن را از بين ببريم .

« پروردگارا ما را از اين رذيله زشت دور فرما »

 

  

لینک دانلود فایل مفهوم كبر pdf
 

  • شعر درباره تفکر

    شعر درباره تفکر

    شعر درباره تفکر تــفـکـر کن فراوان در خلایق اگر خواهی شوی محبوب و لایق نظر کن در نباتات و …
  • گالیله

    گالیله

    گالیله گالیلئو گالیله در سال ۱۵۶۴ در پیزا واقع در ایتالیا متولد شد وی تا ۱۹ سالگی تمام مطا…
  • رشد و تکامل

    تحقیق رشد و تکامل

    رشد و تکامل رشد و نمو بدنى عبارت است از تغییرات ارگانیک و تشریحى که به‌طور مداوم انجام مى‌…
بارگذاری بیشتر مطالب مرتبط
  • شعر درباره تفکر

    شعر درباره تفکر

    شعر درباره تفکر تــفـکـر کن فراوان در خلایق اگر خواهی شوی محبوب و لایق نظر کن در نباتات و …
  • گالیله

    گالیله

    گالیله گالیلئو گالیله در سال ۱۵۶۴ در پیزا واقع در ایتالیا متولد شد وی تا ۱۹ سالگی تمام مطا…
  • رشد و تکامل

    تحقیق رشد و تکامل

    رشد و تکامل رشد و نمو بدنى عبارت است از تغییرات ارگانیک و تشریحى که به‌طور مداوم انجام مى‌…
بارگذاری در کافه تحقیق

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بررسی

شعر درباره تفکر

شعر درباره تفکر تــفـکـر کن فراوان در خلایق اگر خواهی شوی محبوب و لایق نظر کن در نباتات و …