آداب غذا خوردن در اسلام

قرآن كريم مى‏فرمايد: «… كلوا و اشربوا و لا تسرفوا انه لا يحب المسرفين‏» ; (1) «بخوريد و بياشاميد، ولى زياده روى نكنيد كه او اسرافكاران را دوست نمى‏دارد .»

اين آيه گر چه بسيار ساده به نظر مى‏رسد، ولى امروزه ثابت‏شده كه يكى از مهم‏ترين دستورهاى بهداشتى همين آيه است; زيرا تحقيقات دانشمندان به اين نتيجه رسيده كه سرچشمه بسيارى از بيمارى‏ها، غذاهاى اضافى است كه به صورت جذب نشده در بدن انسان باقى مى‏ماند . اين مواد اضافى، هم بار سنگينى است‏براى قلب و دستگاه‏هاى ديگر بدن و هم منبع آماده‏اى است‏براى انواع عفونت‏ها و بيمارى‏ها . از اين رو، براى درمان بسيارى از بيمارى‏ها، نخستين گام، سوزانيدن مواد مزاحم و در حقيقت، زباله‏هاى بدن و پاك سازى جسم است .

عامل اصلى تشكيل اين مواد مزاحم، اسراف و زياده روى در تغذيه و به اصطلاح «پرخورى‏» است، و راه جلوگيرى از آن، جز رعايت اعتدال در غذا نيست; به ويژه در زمان ما كه بيمارى‏هاى گوناگونى مانند قند، چربى خون، تصلب شرائين، نارسايى‏هاى كبد و انواع سكته، فراوان شده، افراط در تغذيه، با توجه به عدم تحرك جسمانى كافى، يكى از عوامل اصلى محسوب مى‏شود . (2)

مرحوم طبرسى در مجمع البيان (ذيل آيه) نقل مى‏كند: «هارون الرشيد، طبيبى مسيحى داشت كه مهارت او در طب معروف بود . روزى اين طبيب به يكى از دانشمندان اسلامى گفت: من در كتاب آسمانى شما چيزى از طب نمى‏يابم، در حالى كه دانش مفيد بر دو گونه است: علم اديان و علم ابدان . او در پاسخش چنين گفت: خداوند همه دستورات طبى را در نصف آيه از كتاب خويش آورده است: «كلوا و اشربوا و لا تسرفوا»، و پيامبر ما نيز طب را در اين دستور خويش خلاصه كرده است: «المعدة بيت الادواء و الحمية راس كل دواء و اعط كل بدن ما عودته‏» ; «معده خانه همه بيمارى‏هاست و امساك سرآمد همه داروهاست و آن چه بدن را عادت داده‏اى (از عادت صحيح و مناسب)، آن را از او دريغ مدار» . طبيب مسيحى هنگامى كه اين سخن را شنيد، گفت: «ما ترك كتابكم و لا نبيكم لجالينوس طبا» ; «قرآن شما و پيامبرتان براى جالينوس (پزشك معروف) طبى را باقى نگذاشته‏اند .»

آثار پرخورى در آيينه روايات
1- زيان بار و بيمارى زاست;
2- دهان را بدبو مى‏كند;
3- بار زندگى بر دوش سنگين مى‏شود;
4- موجب سنگدلى و تحريك كننده شهوت است;
5- قلب را مى‏ميراند;

6- خواب آلودگى مى‏آورد و آن بازدارنده از عبادت است;
7- انسان را از حكمت محروم مى‏سازد;
8- به ملكوت آسمان‏ها و زمين راه نمى‏يابد (و به حقايق نمى‏رسد) ;
9- نزد خدا مبغوض و منفور است;
10- تيزهوشى را از بين مى‏برد;
11- خواب‏ها را پريشان مى‏كند;
12- چشم (دل) از ديدن خير و صلاح كور مى‏شود;
13- نور معرفت را كم سو مى‏كند;
14- نورانيت را از بين مى‏برد;
15- شكم بارگى مى‏آورد و آن بزرگ‏ترين عيب است .

امام صادق ( عليه‏السلام) درباره سخنانى كه ميان حضرت يحيى ( عليه‏السلام) و ابليس (لعنة‏الله عليه) رد و بدل شد، فرمود: «ابليس بر يحيى بن زكريا ( عليه‏السلام) ظاهر شد، در حالى كه آويزهايى از هر چيز بر او بود . يحيى به ابليس گفت: اين آويزها چيست؟ شيطان گفت: اين‏ها شهوات و اميالى است كه فرزند آدم گرفتار آن‏ها شده است . يحيى گفت: آيا چيزى از آن‏ها براى من نيز هست؟ شيطان گفت: هرگاه از خوراك سير شوى، تو را از نماز و ياد خدا باز داريم . يحيى گفت: با خدا عهد مى‏كنم كه هرگز معده خود را از غذا پر نكنم . ابليس گفت: به خدا عهد مى‏كنم كه هرگز مسلمانى را اندرز ندهم .»

19 – نان را زير ظرف نگذارد (20)

20 – نان را با چاقو قطعه قطعه نكند (21)

21 – اگر نان بر سفره بود، منتظر غذاى ديگرى نماند (22)

22 – غذاى ريخته شده را جمع كند (23)

در روايات، براى اين كار آثارى گفته شده كه عبارتند از:

– شفاء;

– فرزندان را زياد مى‏كند;

– فقر را زايل مى‏نمايد;

– غفران الهى را در پى دارد;

– براى درد خاصره (تهيگاه) مفيد است . (24)

23 – پس از صرف غذا، كار شايسته‏اى انجام دهد

در قرآن كريم آمده است: «يا ايها الرسل كلوا من الطيبات و اعملوا صالحا» ; (25) «اى پيامبران! از غذاهاى پاكيزه بخوريد، و عمل صالح انجام دهيد كه من به آن چه انجام مى‏دهيد، آگاهم .»

علامه طباطبايى در تفسير آيه فوق مى‏فرمايد: «سياق آيات، شهادت مى‏دهند به اين كه جمله «كلوا من الطيبات‏» در مقام منت نهادن بر انبياست; در نتيجه جمله بعدى هم كه مى‏فرمايد: «و اعملوا صالحا» در اين مقام است كه بفرمايد در مقابل اين منت و شكرگزارى از آن، عمل صالح انجام دهند …» (26)

از جمله كارهاى خوب، صدقه دادن است . علامه مجلسى مى‏نويسد: «در حديث صحيح منقول است كه چون خوان طعام نزد حضرت امام رضا ( عليه‏السلام) حاضر مى‏شد، كاسه‏اى مى‏طلبيدند و از طعام هايى كه لذيذتر بود، از هر طعامى قدرى برمى‏گرفتند و در آن كاسه مى‏گذاشتند و مى‏فرمودند كه به مساكين و درويشان بدهند .» (27)

24 – در راه، غذا نخورد

رسول خدا (صلى‏الله عليه‏و آله) فرمود: «غذا خوردن در بازار پستى است .» (28)

امام صادق ( عليه‏السلام) فرمود: «در حالى كه راه مى‏روى، غذا مخور، مگر بدان مضطر باشى .» (29)

25 – تنها غذا نخورد

رسول الله (صلى‏الله عليه‏و آله) فرمود: «شر الناس من اكل وحدة‏» ; (30) «بدترين مردم كسى است كه تنها غذا بخورد .»

امام موسى كاظم ( عليه‏السلام) فرمود: «لعن رسول الله (صلى‏الله عليه‏و آله) ثلاثة: الآكل زاده وحده، و الراكب فى الفلاة وحدة النائم فى بيت وحدة‏» ; (31) «پيامبر خدا (صلى‏الله عليه‏و آله) سه نفر را لعنت فرمود: كسى كه توشه خود را تنها بخورد، و كسى كه تنها به سفر رود، و كسى كه در خانه تنها بخوابد .»

مستحب است انسان در جمع خانواده و همراه با خادمان و خدمت‏كاران غذا بخورد و اين سبب غفران الهى خواهد بود . (32)

26 – خوردن گوشت را به مدت چهل روز، ترك نكند

امام صادق ( عليه‏السلام) فرمود: «گوشت، گوشت مى‏روياند، و هر كس چهل روز آن را ترك كند، اخلاقش بد مى‏شود و … .» (33)

27 – در حالت جنابت غذا نخورد

خوردن غذا در حالت جنابت فقر مى‏آورد . (34)

پيامبر اكرم (صلى‏الله عليه‏و آله) از چند چيز نهى فرمود: از جمله: «از خوردن در حال جنابت … و با دست چپ خوردن و در حال خوردن تكيه دادن .» (35)

كراهت‏خوردن در حال جنابت، با وضوى مستحبى و يا شستن دست، كمتر مى‏شود . (36)

28 – پس از غذا دراز بكشد و پاى راست را بر پاى چپ بگذارد . (37)

آداب آشاميدن

1 – بسم الله بگويد و سپاس خدا را به جاى آورد . (38)

2 – با دست راست و با سر نفس بنوشد . (39)

3 – آهسته آهسته بنوشد . در روايت است كه پر كردن دهان از آب، به هنگام نوشيدن، و يكباره نوشيدن آن، باعث درد جگر مى‏شود . (40)

4 – در روز ايستاده و در شب نشسته بنوشد . (41)

5 – زياد آب ننوشد، به ويژه در كنار غذا (42) (خصوصا اگر غذا چرب باشد) .

6 – از كنار دسته ظرف و جايى كه چرك جمع مى‏شود و نيز از شكستگى آن ننوشد . (43)

7 – پس از نوشيدن، امام حسين ( عليه‏السلام) را ياد كند و بر قاتلانش لعن فرستد . (44)

سخن را با شعرى منسوب به سيدالشهدا ( عليه‏السلام) پايان مى‏دهيم كه فرمود:

شيعتى ما ان شربتم رى (ماء) عذب فاذكرونى

او سمعتم بغريب او شهيد فاندبونى (45)

به علت كثرت پى‏نوشت‏ها، از چاپ آن‏ها خوددارى نموديم . پى‏نوشت‏هاى اين مقاله در دفتر مجله موجود مى‏باشد .

  

لینک دانلود فایل آداب غذا خوردن در اسلام pdf
  • گالیله

    گالیله

    گالیله گالیلئو گالیله در سال ۱۵۶۴ در پیزا واقع در ایتالیا متولد شد وی تا ۱۹ سالگی تمام مطا…
  • رشد و تکامل

    تحقیق رشد و تکامل

    رشد و تکامل رشد و نمو بدنى عبارت است از تغییرات ارگانیک و تشریحى که به‌طور مداوم انجام مى‌…
  • معجزات حضرت موسی

    تحقیق معجزات حضرت موسی

    معجزات حضرت موسی طبق آیات قرآن، حضرت موسی(ع) شش معجزه برای قوم خود آشکار کرد و این معجزات،…
بارگذاری بیشتر مطالب مرتبط
  • گالیله

    گالیله

    گالیله گالیلئو گالیله در سال ۱۵۶۴ در پیزا واقع در ایتالیا متولد شد وی تا ۱۹ سالگی تمام مطا…
  • رشد و تکامل

    تحقیق رشد و تکامل

    رشد و تکامل رشد و نمو بدنى عبارت است از تغییرات ارگانیک و تشریحى که به‌طور مداوم انجام مى‌…
  • معجزات حضرت موسی

    تحقیق معجزات حضرت موسی

    معجزات حضرت موسی طبق آیات قرآن، حضرت موسی(ع) شش معجزه برای قوم خود آشکار کرد و این معجزات،…
بارگذاری در کافه تحقیق

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بررسی

گالیله

گالیله گالیلئو گالیله در سال ۱۵۶۴ در پیزا واقع در ایتالیا متولد شد وی تا ۱۹ سالگی تمام مطا…